komentarzbiblijny.pl

Strona współpracuje z popularnymi przeglądarkami. Jeśli nie wyświetla się poprawnie w wersji desktop, skorzystaj z wersji mobilnej.

jesteś tutaj: > > >


Komentarze do Ewangelii Łukasza

Omówione fragmenty: 14:26 | 16:19-31 | 17:20,21 | 17:26,27 | 17:28-37 | 21:20-24 | 22:19,20

Streszczenie Ewangelii Łukasza

Ewangelia, której autorstwo przypisuje się Łukaszowi, lekarzowi, który był towarzyszem Pawła w jego podróżach misyjnych. Jedna z tzw. Ewangelii synoptycznych - mianem tym określa się ewangelie według Mateusza, Marka i Łukasza z uwagi na dużą zbieżność przedstawianych wydarzeń i nauk. Istotna rozbieżność, o której warto wspomnieć, dotyczy słów Jezusa wypowiedzianych podczas ostatniej wieczerzy, wyjaśniających znaczenie kielicha. Według Mateusza i Marka, Jezus mówi, że kielich jest krwią Nowego Przymierza; według Łukasza, że jest to Nowe Przymierze w jego krwi. Wersja Łukasza jest także przytoczona przez apostoła Pawła w 1 Kor. 11:25, który z kolei miał te słowa otrzymać bezpośrednio od Pana (1 Kor. 11:23). Najwyraźniej zatem tekst Ewangelii był konsultowany z apostołem. Łukasz przytacza w swoim tekście większość nauk i wydarzeń, o których pisze Mateusz, choć w nieco innym układzie chronologicznym, podaje nieco okrojoną wersję Kazania na Górze, a przypowieść o uczcie weselnej kończy się w wydaniu Łukasza na zwołaniu gości. Jednocześnie, Łukasz włączył do swojej Ewangelii elementy, których brak u innych ewangelistów, m.in. rozwija historię Elżbiety i Zachariasza oraz podaje przypowieść o minach:
- Łukasza 1 - Elżbieta i Zachariasz; zapowiedź narodzenia Jana Chrzciciela; wizyta anioła Gabriela u Marii i zapowiedź narodzenia Jezusa; odwiedziny Marii u Elżbiety; narodziny Jana;
- Łukasza 2 - narodzenie Jezusa w Betlejem; objawienie pasterzom narodzenia Pańskiego; obrzezanie Jezusa, proroctwo Symeona; 12-letni Jezus w świątyni;
- Łukasza 3 - służba Jana Chrzciciela; proroctwo o Jezusie (będzie chrzcił duchem świętym i ogniem); chrzest Jezusa; uwięzienie Jana; genealogia Jezusa od Józefa do Adama;
- Łukasza 4 - kuszenie Jezusa na pustkowiu; nauczanie w synagodze w Nazarecie; żaden prorok nie bywa przyjęty w rodzinnych stronach; wypędzenie demona z człowieka w synagodze w Kafarnaum; uzdrowienie teściowej Piotra; muszę oznajmiać dobrą nowinę, bo po to zostałem posłany;
- Łukasza 5 - powołanie Piotra (cudowny połów ryb); uzdrowienie trędowatego; uzdrowienie paralityka (twoje grzechy są ci przebaczone); dyskusja z uczonymi w piśmie nt. tego, kto może przebaczać grzechy; powołanie i uczta w domu Lewiego; nie przyszedłem wezwać prawych, tylko grzeszników; Jezus wyjaśnia uczonym, dlaczego jego uczniowie nie poszczą;
- Łukasza 6 - czy wolno zrywać kłosy w sabat (Syn Człowieczy jest Panem Sabatu); uzdrowienie w sabat człowieka z uschniętą ręką; powołanie i imiona dwunastu; Kazanie na Górze: błogosławieństwa (szczęśliwi jesteście, gdy...) i przekleństwa (biada wam, którzy...); miłować nieprzyjaciół; nadstawiać drugi policzek; nie odmawiać proszącym; złota reguła; czynić dobrze, nie oczekując nic w zamian; nie sądzić; najpierw wyjąć belkę z własnego oka, a potem słomkę z oka brata; drzewo poznaje się po owocach; z obfitości serca mówią usta; przypowieść o dwóch domach (na skale i na piasku);
- Łukasza 7 - uzdrowienie niewolnika setnika; wskrzeszenie syna wdowy z Nain; posłańcy Jana Chrzciciela pytają Jezusa, czy jest Mesjaszem; świadectwo Jezusa o Janie; wśród narodzonych z niewiast nie ma nikogo większego niż Jan, lecz pomniejszy w Królstwie Bożym większy jest niż on; mądrość potwierdza swą prawość swoimi czynami; Jezus w domu faryzeusza, grzesznica obmywa jego stopy i namaszcza głowę; komu mało przebaczono, ten mało miłuje;
- Łukasza 8 - przypowieść o siewcy; kto ma, ten dostanie więcej, kto nie ma, temu zabiorą nawet to, co ma; przykład o lampie; matką i braćmi Jezusa są ci, którzy wykonują słowo; uciszenie burzy na jeziorze; Jezus uzdrawia opętanego przez demony, które wchodzą następnie w stado świn i rzucają je z urwiska; uzdrowienie kobiety cierpiącej na upływ krwi; wskrzeszenie córki Jaira;
- Łukasza 9 - wysłanie dwunastu do służby ewangelizacyjnej; cudowne rozmnożenie pięciu chlebów i dwóch ryb dla pięciu tysięcy mężczyzn; Jezus pyta uczniów kim ich zdaniem jest, Piotr odpowiada, że Synem Bożym; proroctwo o nadchodzącej śmierci i zmartwychwstaniu; jeśli ktoś chce pójść za mną, niech się zaprze samego siebie i weźmie swój krzyż; kto chce wybawić swą duszę, ten ją straci; wizja przemienienia; wypędzenie z chłopca demona, z którym apostołowie nie mogli sobie poradzić; kto jest największy; kto nie jest przeciw nam, ten jest za nami; niech umarli grzebią swych umarłych; człowiek, który przykłada rękę do pługa, a ogląda się wstecz, nie nadaje się do Królestwa Bożego;
- Łukasza 10 - wysłanie siedemdziesięciu do służby ewangelizacyjnej; zobaczyłem szatana spadającego z nieba niczym błyskawica; wysławienie Boga za to, że ukrył swą mądrość przed mędrcami; co czynić, aby odziedziczyć życie wieczne; kto jest moim bliźnim - przypowieść o miłosiernym Samarytaninie; gościna u Marii i Marty, Marta usługuje podczas gdy Maria 'wybrała dobrą cząstkę';
- Łukasza 11 - modlitwa Pańska; proście, a będzie wam dane, szukajcie, a znajdziecie; Ojciec da ducha tym, którzy Go proszą; czyją mocą Jezus dokonuje cudów; kto nie jest po mojej stronie, ten jest przeciwko mnie; szczęśliwi, którzy słuchają Słowa Bożego i je zachowują; znak Jonasza; lampą ciała jest oko; krytyka faryzeuszy, którzy z zewnątrz oczyszczają kielich i misę, ale ich wnętrze jest złe;
- Łukasza 12 - nie bójcie się tych, którzy zabijają ciało; grzech przeciw duchowi świętemu nie będzie wybaczony; kto się mnie zaprze, tego ja się zaprę; przestroga przed zachłannością; nie zamartwiać się o dobra materialne; królestwo dla małego stadka; gromadzić skarb w niebie; być gotowym na przybycie Pana, bo przyjdzie o godzinie, której nikt się nie spodziewa; niewolnik wierny i roztropny; Jezus nie przyniósł pokoju, tylko konflikt; oczekiwać wydarzeń po znakach;
- Łukasza 13 - jeśli nie będziecie pokutować, zostaniecie zgładzeni; przypowieść o ogrodniku i drzewie figowym; uzdrowienie w sabat; królestwo Boże porównane do ziarnka gorczycy i do zakwasu; wchodzić przez wąskie drzwi; ostatni będą pierwszymi; wasz dom jest wam pozostawiony;
- Łukasza 14 - czy wolno uzdrawiać w sabat (uzdrowienie w domu faryzeusza); kto się wywyższa, będzie poniżony, a kto się poniża, będzie wywyższony (przykład o gościu weselnym, którego gospodarz prosi o zmianę miejsca); przykład o człowieku wydającym ucztę, któremu odmówili goście i w zamian polecił sługom zaprosić biednych i chorych; kto nie ma w nienawiści najbliższej rodziny, nie może być uczniem Jezusa; obliczać koszty zanim podejmie się działanie;
- Łukasza 15 - przypowieść o człowieku, który ma 100 owiec, ale gubiąc jedną, zostawia 99 i idzie jej szukać; syn marnotrawny;
- Łukasza 16 - czynić sobie przyjaciół za pomocą bogactwa; nikt nie może być niewolnikiem dwóch panów; definicja cudzołóstwa; przypowieść o bogaczu i Łazarzu;
- Łukasza 17 - o zgorszeniu i przebaczaniu; wiara jak ziarnko gorczycy; uzdrowienie 10 trędowatych, jeden wraca, aby podziękować Jezusowi; Królestwo Boże jest w was; druga obecność Syna Człowieczego 1) jak błyskawica, 2) jak dni Noego, 3) jak dni Lota; kto by usiłował zachować życie, ten je straci; nie wracać do domu po swoje mienie; jeden będzie wzięty, drugi pozostawiony;
- Łukasza 18 - przypowieść o sędzi i wdowie (potrzeba stałej modlitwy); przykład o faryzeuszu i poborcy podatkowym na modlitwie w świątyni; Królestwo Boże należy do takich, jak dzieci; bogacz pyta, jak odziedziczyć życie wieczne, jednak słysząc, że powinien sprzedać swoje bogactwo, zasmuca się i odchodzi; zapowiedź męki, śmierci i zmartwychwstania; uzdrowienie ślepego w Jerychu;
- Łukasza 19 - gościna u Zacheusza; przypowieść o minach; triumfalny wjaz do Jerozolimy; proroctwo o zniszczeniu Jerozolimy; wyrzucenie kupców ze świątyni;
- Łukasza 20 - Jezus pyta faryzeuszy, skąd pochodził chrzest Jana; przypowieść o winnicy; kamień, który odrzucili budowniczowie, stał się kamieniem węgielnym; czy wolno płacić podatek Cezarowi; kogo żoną przy zmartwychwstaniu będzie kobieta, która miała siedmiu mężów; dlaczego Dawid nazywa Mesjasza Panem, skoro ten jest jego synem;
- Łukasza 21 - wdowi grosz wrzucony do skarbony świątynnej wart więcej niż datki bogaczy; proroctwo o zburzeniu świątyni; kiedy się to stanie; przykład o drzewie figowym; nie przeminie to pokolenie;
- Łukasza 22 - zdrada Judasza; przygotowanie wieczerzy paschalnej; ustanowienie Pamiątki Wieczerzy Pańskiej; spór apostołów o to, kto jest większy; zapowiedź i trzykrotne zaparcie się Jezusa przez Piotra; modlitwa w ogrodzie; pojmanie Jezusa; przesłuchanie przed Sanhedrynem;
- Łukasza 23 - przesłuchanie przed Piłatem i Herodem, ponownie przed Piłatem; lud wybiera Barabasza, Jezus skazany na śmierć; ukrzyżowanie; zaprawdę mówię ci dzisiaj będziesz ze mną w raju; śmierć i pogrzeb Jezusa;
- Łukasza 24 - zmartwychwstanie; wizyta niewiast w grobowcu; objawienia Jezusa.

Łukasza 14

Łk. 14:26

"Jeśli ktoś przychodzi do mnie, a nie ma w nienawiści swego ojca i matki, żony i dzieci, braci i sióstr, a nawet swego życia, nie może być moim uczniem" (UBG)

Komentarz: podstawową zasadą kierującą postępowaniem wierzących jest posłuszeństwo prawdzie reprezentowanej w osobie Jezusa Chrystusa. Wszystkie relacje międzyludzkie, w jakich funkcjonujemy, są zatem podporządkowane relacji z Bogiem i tym, jak rozumiemy nasze obowiązki względem Niego. Nasz Pan nie zaleca złej woli wobec własnej rodziny, ponieważ kryterium woli jest jednym z definicyjnych elementów etycznego postępowania. Zaleca natomiast ustawienie naszych relacji w odpowiedniej pozycji względem nadrzędnej relacji z Bogiem i naszym Panem. Wiara w Chrystusa jest postawą samoofiary dla prawdy. Jej złożenie w pewnych okolicznościach może okazać się niemożliwe, jeśli podstawowym celem będzie dobrostan rodziny. Dzisiejsze warunki nie wymagają drastycznych ofiar (co nie znaczy, że nie wymagają żadnych), jednak na przestrzeni wieków sytuacja była inna. Poszukiwanie i głoszenie prawdy Słowa Bożego wymagało pełnej odwagi i gotowości zaryzykowania życiem - swoim i swoich bliskich. Dla zachowania wierności zrozumieniu Słowa Bożego wierzący podejmowali rzeczywiste życiowe decyzje z tragicznymi nieraz konsekwencjami. Pokazywali jednak w ten sposób, że pokrewieństwo z Panem było dla nich ważniejsze.

Kontekstowe tematy Biblijne:

Łukasza 16

Łk. 16:19-31

"Był pewien bogaty człowiek, który ubierał się w purpurę i bisior i wystawnie ucztował każdego dnia. (20) Był też pewien żebrak, imieniem Łazarz, który leżał u jego wrót owrzodziały; (21) Pragnął on nasycić się okruchami, które spadały ze stołu bogacza. Nadto i psy przychodziły i lizały jego wrzody. (22) I umarł żebrak, i został zaniesiony przez aniołów na łono Abrahama. Umarł też bogacz i został pogrzebany. (23) A będąc w piekle i cierpiąc męki, podniósł oczy i ujrzał z daleka Abrahama i Łazarza na jego łonie. (24) Wtedy zawołał: Ojcze Abrahamie, zmiłuj się nade mną i poślij Łazarza, aby umoczył koniec swego palca w wodzie i ochłodził mi język, bo cierpię męki w tym płomieniu. (25) I powiedział Abraham: Synu, wspomnij, że za życia odebrałeś swoje dobro, podobnie jak Łazarz zło. A teraz on doznaje pociechy, a ty cierpisz męki. (26) I oprócz tego wszystkiego między nami a wami jest utwierdzona wielka przepaść, aby ci, którzy chcą stąd przejść do was, nie mogli, ani stamtąd przejść do nas. (27) A on powiedział: Proszę cię więc, ojcze, abyś posłał go do domu mego ojca. (28) Mam bowiem pięciu braci – niech im da świadectwo, żeby i oni nie przyszli na to miejsce męki. (29) Lecz Abraham mu powiedział: Mają Mojżesza i Proroków, niech ich słuchają. (30) A on odpowiedział: Nie, ojcze Abrahamie, lecz jeśli ktoś z umarłych przyjdzie do nich, będą pokutować. (31) I powiedział do niego: Jeśli Mojżesza i Proroków nie słuchają, to choćby ktoś zmartwychwstał, nie uwierzą" (UBG)

Komentarz: przypowieść o bogaczu i Łazarzu obrazuje zmianę pozycji względem łaski Bożej Żydów i pogan; zmianę, którą przyniosła służba Jezusa Chrystusa. Bogacz i jego pięciu braci przedstawiają Żydów z ich bogato zastawionym stołem nauk Słowa Bożego. Łazarz to poganie, którzy w najlepszym wypadku mogli liczyć na okruchy tej łaski, którą otrzymywał Izrael. Odrzucenie Jezusa przez naród wybrany spowodowało symboliczną śmierć bogacza, który trafił w piekło doświadczeń połączonych z wielowiekową nienawiścią narodów, do których Żydzi zostali rozproszeni po upadku ich państwa i zniszczeniu świątyni. Natomiast poganie, którzy przyjęli Jezusa, zostali przeniesieni na łono Abrahama - stali się odbiorcami łask obiecanych w Przymierzu potomkom Abrahama przez spłodzenie z ducha (symbol łona). Bogacz chciałby zwilżyć język choćby kroplą nauk Słowa Bożego zapewniąjących, że nie utracił bezpowrotnie łaski Boga. Jego bracia nie przyjmują jednak nauczania umarłych (wierzących w Chrystusa), w związku z czym pozostaje im słuchanie Mojżesza i proroków.

Kontekstowe tematy Biblijne:

Łukasza 17

Łk. 17:20,21

"Zapytany zaś przez faryzeuszy, kiedy przyjdzie królestwo Boże, odpowiedział im: Królestwo Boże nie przyjdzie dostrzegalnie. (21) I nie powiedzą: Oto tu, albo: Oto tam jest. Królestwo Boże bowiem jest wewnątrz was" (UBG)

Komentarz: pytanie zadane przez faryzeuszy nie jest pytaniem o czas, ale o sposób przyjścia Królestwa Bożego. Tak odczytuje je nasz Pan, który w odpowiedzi wskazuje sposób przyjścia Królestwa: "nie przyjdzie dostrzegalnie. I nie powiedzą: Oto tu, albo: Oto tam jest". Królestwo Boże nie jest zatem rządem na kształt rządów ludzkich, obejmującym określone terytorium; Królestwo "jest wewnątrz was", ponieważ jego dominium obejmuje wnętrze człowieka - umysł i charakter wierzących. To jest obszar władzy Boga, który udziela wierzącym swojego ducha i 'przynagla' ich, aby swoje życie poświęcili dla Bożej służby wzorem Jezusa (2 Kor. 5:14,15). Ponieważ sposób przyjścia Królestwa jest przedmiotem odpowiedzi Pana, słowa wersetu 21 nie oznaczają, że Królestwo już jest w sercach faryzeuszy, których on sam wielokrotnie potępia. Oznaczają natomiast, że serce jest tym miejscem, gdzie uczeni w Piśmie musieliby zacząć go szukać.

Kontekstowe tematy Biblijne:

Łk. 17:26,27

"A jak było za dni Noego, tak będzie i za dni Syna Człowieczego: (27) Jedli, pili, żenili się i za mąż wychodziły aż do dnia, w którym Noe wszedł do arki; i nastał potop, i wszystkich wytracił" (UBG)

Komentarz: istnieje wyraźna równoległość między wydarzeniami czasu potopu, a powrotem Pana. Dwa elementy, na które zwraca uwagę Jezus, to nieświadomość nadciągającej katastrofy, która cechowała świat przedpotopowy oraz ocalenie Noego z rodziną w Arce zanim nadciągnął potop. Podobnie w antytypie. Arka reprezentuje stan duchowej chwały, w której zebrani zostaną zwycięzcy obecnego powołania ewangelicznego w charakterze królów i kapłanów z Jezusem Chrystusem - w symbolach Objawienia odpowiednio 24 straszych i 144000 wybranych. Ostatni członek tej grupy zostanie pozyskany przed rozpoczęciem się anarchii wieńczącej obecny system rzeczy. Ucisk obecnego świata rozpocznie się objawieniem znaku Syna Człowieczego i trwać będzie 7 lat, aż do momentu kulminacji w zniszczeniu obecnego porządku.

Kontekstowe tematy Biblijne:

[]

Łk. 17:28-37

"Podobnie jak działo się za dni Lota: jedli, pili, kupowali, sprzedawali, sadzili, budowali; (29) Lecz tego dnia, gdy Lot wyszedł z Sodomy, spadł z nieba deszcz ognia i siarki i wszystkich wytracił. (30) Tak też będzie w dniu, kiedy Syn Człowieczy się objawi. (31) Tego dnia, jeśli ktoś będzie na dachu, a jego rzeczy w domu, niech nie schodzi, aby je zabrać, a kto będzie na polu, niech również nie wraca. (32) Pamiętajcie żonę Lota. (33) Kto chce zachować swoje życie, straci je, a kto je straci, zachowa je. (34) Mówię wam: Tej nocy dwóch będzie w jednym łóżku, jeden będzie wzięty, a drugi zostawiony. (35) Dwie będą mleć razem, jedna będzie wzięta, a druga zostawiona. (36) Dwaj będą na polu, jeden będzie wzięty, a drugi zostawiony. (37) I pytali go: Gdzie, Panie? A on im powiedział: Gdzie jest ciało, tam zgromadzą się i orły" (UBG)

Komentarz: powrót Jezusa Chrystusa rozegra się według następującego scenariusza: najpierw objawi się znak Syna Człowieczego w postaci asteroidy, która przelatując bardzo blisko ziemi, będzie widoczna w postaci jasno świecącej gwiazdy. Pole grawitacyjne ziemi zmieni jednak jej trajektorię lotu, wskutek czego podczas kolejnego przelotu po upływie 7 lat zderzy się ona z ziemią, powodując zakończenie obecnego porządku światowego. Stąd pierwsze podobieństwo ze zniszczeniem Sodomy, ponieważ wówczas także "spadł z nieba deszcz ognia i siarki i wszystkich wytracił" (werset 29). Drugie podobieństwo to zupełne nieprzygotowanie świata na taki obrót wydarzeń (werset 28). Ponieważ dwa ww. przeloty asteroidy dzielić będzie okres 7 lat, nauka oszacuje miejsce uderzenia, a ludzie będą opuszczać swoje domy, aby przemieścić się w możliwie najbezpieczniejsze miejsce. Przed tym Pan ostrzega swój lud słowami wersetów 31-33. Zgodnie z wersetem 34, "tej nocy", tzn. nocy spotkania asteroidy z ziemią, prawdziwie wierzący zostaną ocaleni i przemienieni do natury duchowej, aby znaleźć się tam, gdzie jest ciało (werset 37) - wskrzeszeni w ciągu wieku Ewangelii członkowie Ciała Chrystusa.

Kontekstowe tematy Biblijne:

[]

Łukasza 21

Łk. 21:20-24

"A gdy zobaczycie Jerozolimę otoczoną przez wojska, wtedy wiedzcie, że jej spustoszenie jest bliskie. (21) Wówczas ci, którzy są w Judei, niech uciekają w góry, a ci, którzy są wewnątrz miasta, niech wyjdą, a ci, którzy są na wsi, niech do niego nie wchodzą. (22) Będą to bowiem dni pomsty, aby się wypełniło wszystko, co jest napisane. (23) Lecz biada brzemiennym i karmiącym w tych dniach! Będzie bowiem wielki ucisk w tej ziemi i gniew nad tym ludem. (24) I polegną od ostrza miecza, i będą uprowadzeni w niewolę między wszystkie narody. A Jerozolima będzie deptana przez pogan, aż wypełnią się czasy pogan" (UBG)

Komentarz: czasy pogan to okres, w którym władza w Jerozolimie miała zostać oddana narodom pogańskim. Rozpoczął się on w 607 r. p.n.e. wraz z upadkiem królestwa judzkiego. Końcem czasów pogan jest zaznaczony w proroctwach rok 1914, kiedy to łaska Pańska miała wrócić do Izraela i otworzyć mu drogę do odzyskania niepodległości w 1948 roku. Rozszerzony komentarz analizuje proroctwo w kontekście 26. rozdziału księgi Kapłańskiej oraz zapowiedzianego tam siedmiokrotnego karania narodu wybranego za niewierność. Okres od 607 r. p.n.e. do 1914 r. n.e. obejmuje 2520 lat, czyli 7 okresów proroczej długości 360 lat. Ponadto, 34 lata które upływają od powrotu łaski (1914) do odzyskania państwowości (1948) odpowiadają okresowi tej samej długości od utraty łaski w 36 r. n.e. do utraty państwowości w 70 r. n.e.

Kontekstowe tematy Biblijne:

[]

Łukasza 22

Łk. 22:19,20

"Wziął też chleb, złożył dziękczynienie, połamał i dał im, mówiąc: To jest moje ciało, które jest za was dane. To czyńcie na moją pamiątkę. (20) Podobnie i kielich, gdy było po wieczerzy, mówiąc: Ten kielich to nowy testament w mojej krwi, która jest za was wylana" (UBG)

Komentarz: przyjmowanie pamiątkowych symboli chleba i wina pokazuje udział wierzących w Nowym Przymierzu. Chleb jest symbolem ciała (które także w Biblii oznacza charakter) oraz prawdy. Spożywając niekwaszony chleb, pokazujemy w ten sposób karmienie się niekwaszoną błędem nauką Ewangelii, która zmienia charakter, czyniąc nas Ciałem Chrystusa. Wino oznacza krew, która z kolei jest symbolem życia. Ofiara krwi jest ofiarą życia czynioną w pełnym zaufaniu do Boga. Pijąc pamiątkowe wino, dajemy wyraz wierze, która składa życie w ofierze dla Słowa Bożego.

Kontekstowe tematy Biblijne:

[]

Słowa kluczowe: Ewangelia Łukasza komentarz
 
Przekłady wykorzystane w komentarzu Biblijnym:
UBG - Uwspółcześniona Biblia Gdańska (2017)
 
Data publikacji:
Ostatnia aktualizacja: 02-01-2020


komentarzbiblijny.pl